Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie słońca?

Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie słońca? [1]
Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie słońca? [2]
Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie słońca? [3]
Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie słońca? [4]
Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie słońca? [5]

Zaćmienie Słońca to jedno z najbardziej spektakularnych zjawisk astronomicznych możliwych do zaobserwowania bez posiadania specjalistycznego, drogiego sprzętu. W ciągu roku, w różnych miejscach na Ziemi, występuje od dwóch do maksymalnie pięciu zaćmień. W przypadku wystąpienia pięciu zaćmień, maksymalnie trzy z nich mogą być zaćmieniami całkowitymi.

Do zaćmień Słońca dochodzi w czasie nowiu, czyli w czasie, gdy Księżyc znajduję się pomiędzy Słońcem a Ziemią. Główny cień rzucany przez Księżyc ma zwykle 500 km szerokości więc prawdopodobieństwo jego przejścia przez dany obszar jest stosunkowo niskie, a całkowite zaćmienie dla konkretnego regionu jest zjawiskiem stosunkowo rzadkim. Ostatnie obserwowane zaćmienie częściowe, widziane z terenu Polski miało miejsce 20 marca 2015 roku, a kolejne nastąpi 21 czerwca 2020 roku i będzie to stosunkowo niewielkie zaćmienie.

Dlatego też jeśli fascynują nas zjawiska astronomiczne, a w szczególności zaćmienia Słońca i pragniemy je obserwować bez konieczności wieloletnich oczekiwań, powinniśmy nastawić się na podróżowanie, nie rzadko w bardzo odległe miejsca. Może to być doskonała okazja do zwiedzenia egzotycznych krajów poznania nowych kultur, a to wszystko połączone z realizacją naszej pasji związanej z astronomią. Wymaga to jednak sporych nakładów finansowych i dla większości osób może stanowić poważną przeszkodę. Nie mniej jednak planując urlop, warto sprawdzić gdzie i kiedy ma dojść do kolejnych zaćmień słońca.

Rodzaje zaćmień Słońca

Zaćmienia Słońca dzielimy na centralne, do których zaliczamy zaćmienie całkowite, hybrydowe i obrączkowe oraz zaćmienie niecentralne zwane inaczej zaćmieniem częściowym.

Zaćmienie całkowite - w trakcie jego trwania tarcza słoneczna jest powoli przesłaniana przez Księżyc. Dopiero gdy Księżyc zakrywa już ponad 90% Słońca, zaczyna zapadać zmrok. Faza całkowita trwa zazwyczaj od dwóch do pięciu minut. Podczas całkowitego zaćmienia bardzo wyraźnie widoczna jest korona słoneczna, a także, przypominające ogniste wstęgi, protuberancje. Niestety, aby obserwować pełne zaćmienie z terenów Polski, musimy zaczekać do 7 października 2135 roku. Znacznie szybciej, bo już 9 marca 2016 roku, Księżyc całkowicie przysłoni Słońce nad niebem Indonezji, a dla osób potrzebujących czasu na poczynienia przygotowań następna okazja trafi się w sierpniu 2017 roku na terenie m.in. Stanów Zjednoczonych.

Zaćmienie hybrydowe - unikalny rodzaj zaćmienia, stanowiący mniej niż 5% wszystkich zaćmień. Łączący w sobie cechy zaćmienia całkowitego i obrączkowego. W zależności od miejsca obserwacji, Księżyc zakrywa w pełni lub też niecałkowicie tarczę słoneczną. Wynika to ze specyficzne kombinacji odległości między Ziemią a Księżycem oraz z krzywizny samej Ziemi.

Zaćmienie obrączkowe - dochodzi do niego w przypadku gdy Księżyc w maksymalnej fazie zaćmienia jest mniejszy niż tarcza słoneczna. Powstaje wtedy efektowny pierścień zwany inaczej obrączką. Aby oglądać te niezwykłe zjawisko z terenu naszego kraju będziemy musieli uzbroić się w cierpliwość, gdyż dojdzie do niego dopiero 13 lipca 2075 roku.

Zaćmienie częściowe - obserwowane gdy na powierzchnię Ziemi pada jedynie półcień Księżyca. Tak samo jak w przypadku zaćmienia hybrydowego, procent zasłoniętej tarczy słonecznej zmienia się i jest zależny od miejsca obserwacji. Nigdzie jednak nie dochodzi do zaćmienia całkowitego. Najbliższe, znaczne zaćmienie częściowe widziane z obszaru Polski, będzie miało miejsce 12 sierpnia 2020 roku.

Sposoby obserwacji zaćmienia słońca

Aby nie narazić się na nieprzyjemne i potencjalnie groźne konsekwencja dla naszego wzroku, powinniśmy stosować kilka uniwersalnych reguł oraz wykorzystać tanie i jednocześnie sprawdzone sposoby na bezpieczne prowadzenie obserwacji.

Najlepszym sposobem obserwacji zaćmienia jest wykorzystanie specjalnej folii słonecznej Baadera, do nabycia w każdym sklepie z akcesoriami astronomicznymi. Jej koszt jest niewielki, a zyskujemy pewność, że nasz wzrok będzie dobrze zabezpieczony. Obserwacje możemy prowadzić zarówno bezpośrednio przez folię, jak i po umieszczeniu jej na obiektywie lornetki, lunety czy teleskopu. Nie wolno natomiast umieszczać jej od strony okularu gdyż nie spełni ona wtedy swojej funkcji.
Rozwinięciem idei obserwacji słońca są specjalne okulary zaćmieniowe wykonane ze wspomnianej folii słonecznej umieszczonej w wygodnych oprawach

Innym, bezpiecznym sposobem obserwacji zaćmienia jest metoda pośrednia polegająca na rzutowaniu obrazu uzyskanego przez lornetkę lub lunetę na biały ekran lub ścianę. Pod żadnym pozorem nie należy spoglądać na Słońce przez niezabezpieczoną lornetkę czy lunetę, nawet jeśli tarcza słoneczna jest prawie całkowicie zasłonięta.

Do obserwacji zaćmienia Słońca nie wolno stosować domowych rozwiązań takich jak:

  • klisze fotograficzne, rentgenowskie,
  • okulary przeciwsłoneczne,
  • płyty CD, dyskietki,
  • zadymione szkła, itp.

Nie chronią one naszych oczu przed bardzo szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym i wykorzystanie tego typu rozwiązań może prowadzić do trwałego uszkodzenia wzroku. Stosowanie tego typu "zamienników" powoduje również uzyskanie bardzo słabego obrazu.


koszt całkowity:
X Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług, reklamy, statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.